Vahiy, Hamd ve Tesbih: Arı Üzerinden Kurani Bir Model
Vahiy, Hamd ve Tesbih: Arı Üzerinden Kur’anî Bir Model
1. Giriş
Kur’an’da “hamd” ve “tesbih” kavramları çoğu zaman sadece dil ile yapılan övgü ve zikir olarak algılanır. Oysa bu kelimeler, Kur’an bağlamında çok daha derin, ilkesel bir yaşam düzenine işaret eder. Bu düzenin kaynağı ise vahiydir.
Modern bir benzetmeyle ifade edersek:
Vahiy = Programlama
Hamd = Programın Adı
Tesbih = Programa Göre Hareket
Bu makalede, Nahl Suresi’ndeki arı örneği üzerinden bu üç kavramın nasıl işlediğini inceleyeceğiz.
---
2. Vahiy: İlahi Programlama
Kur’an’da “vahiy” kelimesi sadece peygamberlere iletilen mesajlar için kullanılmaz; hayvanlara, meleklere hatta doğadaki unsurlara yönelik “ilahi yönlendirme” için de geçer.
Nahl 68. ayette şöyle buyrulur:
“Rabbin bal arısına vahyetti: ‘Dağlardan, ağaçlardan ve insanların kurdukları kovanlardan kendine evler edin.’”
Burada vahiy, arının tüm yaşam faaliyetlerini düzenleyen “program” gibidir. Bu program; barınma, beslenme, yön bulma ve bal üretme gibi tüm süreçleri kapsar. Arı bu programa aykırı hareket etmez.
---
3. Hamd: Programın Adı
“Hamd” kelimesi, sadece övgü değil, övgü ve şükrün hak sahibine yöneltilmesi anlamına gelir.
Arı, bal üretirken Allah’ın koyduğu ölçüye (programa) uyduğu için, ortaya çıkan ürün (bal) hamd programının sonucudur. Balın faydası, uyumu ve mükemmelliği, doğrudan program sahibini yüceltir.
İnsanda hamd, vahyin getirdiği ölçüleri tanımak ve onları hayatın merkezine yerleştirmek anlamına gelir.
---
4. Tesbih: Programa Göre Hareket
Tesbih kelimesi, köken olarak “ayıklamak, arındırmak, hatadan uzaklaştırmak” demektir. Kur’an’da tesbih, Allah’ı eksikliklerden tenzih etmek ve O’nun belirlediği düzene göre yaşamak anlamını taşır.
Nahl 69’da arının davranışları şöyle tarif edilir:
“Her türlü meyveden ye ve Rabbinin sana kolaylaştırdığı yollarda yürü.”
Arı, bu kodu eksiksiz uygular; sapma, hata veya isyan etmez. İşte bu sadakat, arının tesbihidir.
---
5. Arı Modelinin İnsan İçin Anlamı
Arı, vahye içgüdüyle uyar; insan ise bilinçle ve özgür iradeyle uymak zorundadır.
Vahiy insana evrensel ahlaki ve toplumsal yasaları bildirir.
Hamd, bu yasaların hayatın merkezi olduğunu kabul etmektir.
Tesbih, günlük hayatta bu yasalarla uyumlu eylemler ortaya koymaktır.
İnsan, bu zinciri kırdığında program bozulur; toplumsal ve bireysel yozlaşma başlar.
---
6. Sonuç
“Allah’ı hamdiyle tesbih etmek” sadece dil ile zikir değil, vahyin (ilahi programın) kodlarına göre eksiksiz bir yaşam sürmektir.
Arı, bu ilahi düzenin doğadaki canlı bir örneğidir; insan ise bu örneği bilinçli olarak uygulamakla sorumludur.
Program: Vahiy
Adı: Hamd
Çalışma Şekli: Tesbih
UYARI / HATIRLATMA
Bu metinlerde yer alan görüş, yorum ve çıkarımlar, beşerî çabanın bir ürünüdür.
Lütfen her ifadeyi Kur’an’ın bütünüyle değerlendirin; ayetlerin rehberliğinde tartın, ölçün ve doğrulayın.
Hakikatin tek ölçüsü Allah’ın kitabıdır. Yanlış varsa bize, doğru varsa Allah’a aittir.
Diğer kategorize edilmiş yazılarımıza aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz
Yorumlar
Yorum Gönder