Doğu ve Batı: Varoluşun İki Yakası
Doğu ve Batı: Varoluşun İki Yakası Kur'an ’da geçen “O, doğunun, batının ve ikisinin arasındakilerin Rabb’idir” (Şuarâ 28) ifadesi, ilk bakışta yön bildiren kozmolojik bir cümle gibi görünür. Oysa bu ifade, tevhidin mekân, zaman ve insan psikolojisi üzerindeki kapsamını ilan eden derin bir ontolojik bildiridir. Kur’an, yönleri tarif ederek Allah’ı bir yere yerleştirmez; aksine yönleri O’na nispet ederek yön kavramının izafîliğini ortaya koyar. Böylece “doğu” ve “batı”, coğrafi koordinatlar olmaktan çıkar; varoluşun iki sembolik yakasına dönüşür. 1. Doğu ve Batı: Kozmik Hareketin Sembolizmi “Meşrik” (doğu) doğuşu, başlangıcı, zuhuru temsil eder. “Mağrib” (batı) sönüşü, kapanışı, gizlenişi simgeler. Güneşin doğup batması sadece astronomik bir olay değildir; varlık düzeninin ritmidir. Her gün bir doğu ve batı üretir. Her mevsim bir doğuş ve çekiliş yaşar. Her insan bir doğum ve ölüm çizgisi taşır. Bu nedenle Kur’an’ın bazı yerlerde “doğuların ve batıların Rabbi” (çoğul ...