Kuran’da Çarpıtılan Kelime: İHBİTU
Kur’an’da “İhbitû” Sözcüğü: Anlamı, Kullanımı ve Âdem Kıssasındaki Gerçek Yeri
1. Giriş: Neden Önemli?
2. Dilsel Köken
-
Alçalmak, aşağı inmek
-
Rütbe veya değer kaybı
-
Zillet, sefillik, gözden düşme
-
Eksiliş, moral veya sağlık kaybıBu anlam ekseninde kelime, صعود (yükselmek) ve ارتفاء (irtifa kazanmak) kelimelerinin karşıtıdır. Yani hem fiziksel hem de mecazî inişi ifade edebilir.
3. Kur’an’daki Kullanımlar
3.1. Âdem Kıssasında
-
Bakara 36, 38
-
A‘râf 24, 25
-
Tâhâ 123
“Birbirinize düşman olarak alçalın, sizin için yeryüzünde bir süreye kadar kalmak ve yararlanmak vardır.” (A‘râf 24)
3.2. İsrailoğulları Örneğinde
-
Bakara 61
“O hâlde bir şehre inin (ihbitû).”
Bu kullanımda gökten yere iniş yoktur. Çölden şehre geçiş söz konusudur. Yatay mekân değişimi anlamındadır.
3.3. Nuh’un Gemisinden İniş
-
Hûd 48
“Ey Nuh! Bizden bir selamet ve bereketle in (ihbit).”
Burada kelime, gemiden karaya çıkmak anlamındadır. Yine fiziksel yükseklikten düşme değil, bir ortamdan diğerine geçiş vardır.
4. Kullanım Türleri
Ayetler | Bağlam | Anlam Tipi |
---|---|---|
Bakara 36, 38 | Âdem kıssası | Statü/durum değişimi |
A‘râf 24, 25 | Âdem kıssası | Statü/durum değişimi |
Tâhâ 123 | Âdem kıssası | Statü/durum değişimi |
Bakara 61 | Çölden şehre geçiş | Yatay hareket |
Hûd 48 | Gemiden karaya çıkış | Yatay hareket |
Bu tablo, “ihbitû”nun yalnızca dikey bir iniş anlamında kullanılmadığını, çoğunlukla yatay veya mecazî düşüş ifade ettiğini gösterir.
5. Yanlış Anlayışın Sebepleri
-
Meallerde tek tip çeviri: “İnmek” kelimesiyle sınırlı anlam verilmesi.
-
İsrailiyat etkisi: Tevrat’taki “cennetten kovulma” anlatısının tefsirlere taşınması.
-
Kök anlamın ihmal edilmesi: “Alçalmak, değer kaybetmek” gibi mecazî anlamların göz ardı edilmesi.
6. Doğru Anlamlandırma
“Ihbitû”, Âdem kıssasında:
-
Fiziksel bir gökten yeryüzüne düşüş değil,
-
Huzur ve güven ortamından (cennet sembolü) mücadele ortamına geçiş,
-
Makam kaybı veya yaşam koşullarında değişimanlamına gelir.
Nuh kıssasında ise:
-
Gemiden karaya çıkış gibi yatay mekân değişimi anlamındadır.
İsrailoğulları örneğinde:
-
Çölden şehir yaşamına geçişi ifade eder.
7. Sonuç
“Ihbitû” kelimesi, bağlama göre:
-
Statü/durum değişimi (Âdem kıssası)
-
Yatay hareket (İsrailoğulları, Nuh’un gemisi)
-
Mecazî düşüş (ahlâkî veya sosyal düzey kaybı)
O halde Âdem kıssasındaki “ihbitû”yu “alçalın” şeklinde çevirmek, Kur’an’ın dilsel bütünlüğüne daha uygundur. Bu, insanlığın başlangıcını maddî bir sürgün hikâyesi değil, bilinç ve sorumluluk evresine geçişin sembolik anlatımı olarak anlamamızı sağlar.
💡 Kapanış: Eğer bu kelime dar anlamda “yere inmek” şeklinde çevirilmeye devam edilirse, Kur’an’ın mesajı maddî bir “cennetten kovulma”ya indirgenir. Oysa kelimenin geniş anlamı, insanlık tarihini anlamamızda yepyeni ve tutarlı bir ufuk açar.
UYARI / HATIRLATMA
Yorumlar
Yorum Gönder