İsa Nebimize Ne oldu ❓️
KUR’AN’DA "REF‘" VE "TEVEFFÎ" KAVRAMLARI:
İsa ve İdris Kıssaları Üzerinden Fiziksel Göğe Yükselme İnancının Tahlili
Kur’an’da Hz. İsa ve Hz. İdris hakkında kullanılan “ref‘” (yükseltme) ve “teveffî” (vefat ettirme) kavramları, geleneksel tefsirlerde çoğunlukla fiziksel bir göğe yükseltilme ve orada yaşatılma şeklinde yorumlanmıştır. Ancak bu tasavvurun oluşmasında Kur’an’ın kavramsal örgüsünden ziyade; İsrâiliyyat, Hristiyan teolojisi ve mitolojik unsurların etkisi görülmektedir.
Bu çalışma, ilgili kavramları Kur’an’ın bağlam bütünlüğü ve temel ilkeleri (ölümün kaçınılmazlığı, tevhid, peygamberin beşerliği) çerçevesinde analiz ederek, fiziksel yükselme iddiasının Kur’anî temellerini sorgulamaktadır.
1. BÖLÜM: "REF‘" (YÜKSELTME) KAVRAMININ ANLAM ALANI
Arapça köken olarak "yükseltmek" anlamına gelen ref‘ (رفع) fiili, Kur’an’da ağırlıklı olarak mekânsal değil, manevî, itibari ve hükmî bir yücelmeyi ifade eder.
- Mevki ve Derece Artışı: Mücadele 58/11 ve En‘âm 6/165 ayetlerinde iman edenlerin ve ilim sahiplerinin "derecelerinin yükseltilmesi" söz konusudur. Burada bir asansör işlevi değil, statü artışı vurgulanır.
- İdris ve "Yüce Mekân" (Meryem 56–57): İdris peygamber için kullanılan "Onu yüce bir mekâna yükselttik" ifadesi, Yusuf 12/56’da olduğu gibi toplumsal ve manevî bir makamı/otoriteyi temsil eder. Eğer bu fiziksel bir yükselme olsaydı, İdris’in ölümsüzlüğü gibi Kur’an’ın genel ilkeleriyle çelişen bir durum ortaya çıkardı.
2. BÖLÜM: İSA’NIN AKIBETİ VE "TEVEFFÎ" GERÇEĞİ
Hz. İsa’nın hayatta olduğu iddiasını çürüten en güçlü kanıt, Kur’an’ın onun sonu için seçtiği teveffî (توفّي) kavramıdır.
A. Teveffî: Ölümün Gerçekleşmesi
Kur’an bütününde "teveffî", istisnasız olarak "canın alınması, hayatın sonlandırılması" anlamında kullanılır (Bkz: Zümer 39/42, Nisâ 4/97, Secde 32/11).
- Maide 117: Hz. İsa’nın bizzat "Beni teveffî ettikten (vefat ettirdikten) sonra onları Sen gözetledin" demesi, onun dünyevi hayatının ve şahitliğinin sona erdiğinin kesin kanıtıdır.
- Uyku İddiası: Teveffînin "uyku" anlamına geldiği iddiası, Zümer 39/42’nin bağlamından koparılmasıdır. Kur’an’da uyku, ölümün bir benzeri olarak ayrıca belirtilir; ancak İsa söz konusu olduğunda "uyku" kaydı düşülmemiştir.
B. Nisâ 157-158 ve Âl-i İmrân 55 Bağlamı
Nisâ suresinde Yahudilerin "Onu öldürdük" iddiasına karşı Allah, "Onu öldürmediler... Bilakis Allah onu Kendisine yükseltti" buyurur.
- Buradaki karşıtlık fiziksel mekân (yer vs gök) değil, hükmî sonuçtur. Yahudiler onu aşağılayarak öldürmek istemiş, Allah ise onu vefat ettirerek katında yüceltmiş ve davasını aklamıştır.
- Âl-i İmrân 55'teki sıralama şöyledir: 1. Teveffî (Vefat) -> 2. Ref‘ (Yükseltme). Önce ölüm, sonra manevî yücelme gelmektedir.
3. BÖLÜM: KUR’AN’IN EVRENSEL İLKELERİ VE TEVHİD
Fiziksel göğe yükselme ve dünyada canlı bekleme inancı, Kur’an’ın temel ontolojik ilkeleriyle çatışır:
- Ölümün Kaçınılmazlığı: "Her nefis ölümü tadacaktır" (Âl-i İmrân 3/185). İsa’nın ölmemesi, bu evrensel yasaya aykırıdır.
- Beşeriyet İlkesi: "Senden önce hiçbir beşere ebedîlik vermedik" (Enbiyâ 21/34). Hiçbir peygamber fiziksel bir ölümsüzlükle ödüllendirilmemiştir.
- Tevhidin Korunması: İsa’yı "gökte yaşayan ve kıyamette dönecek olan" yarı-mitolojik bir figüre dönüştürmek, onu Kur’an’ın "sadece bir kuldur" (Zuhruf 43/59) tanımından uzaklaştırarak Hristiyan eskatolojisine yaklaştırmaktadır.
SONUÇ
Kur’an’ın kavramsal dünyasında Hz. İsa ve Hz. İdris’in "yükseltilmesi", onların mesajlarının ve şahsiyetlerinin Allah katındaki itibari değerini ifade eder.
- İsa öldürülmemiş (suikast girişimi başarısız olmuş), ancak her fani gibi teveffî ettirilmiştir (vefat etmiştir).
- "Ref‘" eylemi, bedenlerin gökyüzüne transferi değil, ruhun ve davanın yüceltilmesidir. Kur’an, peygamberleri mucizevi mitolojik kahramanlar olarak değil; sorumluluk bilinci taşıyan, yaşayan ve ölen insan-elçiler olarak takdim eder. Geri dönüş (nüzul-i İsa) gibi inançlar Kur’anî bir temele değil, dış kaynaklı rivayetlere dayanmaktadır.
UYARI / HATIRLATMA
Yorumlar
Yorum Gönder