Büyük Haber 📜
Kur’an’da Haber: Hakikat Taşıyan Söz mü, Algı Üreten Araç mı?
Kur’an’da "haber" kavramı, modern dünyada alıştığımız nötr bilgi akışıyla örtüşmez. Kur’an’a göre haber; insanı edilgen bir dinleyici konumunda bırakmak için değil, onu sorumluluk altına sokmak için vardır.
1. Nebe' ve Haber: Bilgiden Hakikate
Kur’an’da kullanılan nebe’ ve haber kelimeleri, sıradan bir bilgiyi değil; sonuç doğuran, hayatı yönlendiren ve ahlaki bir tavır gerektiren bildirimi ifade eder.
- Varoluşsal Soru: "Birbirlerine neyi soruyorlar? O büyük haberi…" (Nebe, 1–2). Buradaki haber, merak gideren bir magazin değil; insanın varoluşunu ve hesap bilincini sarsan bir hakikattir.
- Konforu Sarsan Uyarı: Kur’an’da haber bir eğlence unsuru değil, insanın uyuşmuş bilincini uyandıran bir sarsıntıdır.
2. Haber Ahlâkı ve Sorgulama Bilinci
Kur’an, haberi getiren kadar alanı da muhatap kabul eder ve ona bir "filtreleme" görevi yükler. Hucurât Suresi’ndeki meşhur ikaz, haber etiğinin merkezini oluşturur:
"Eğer size bir fasık bir haber getirirse onu araştırın..." (Hucurât, 6)
Bu buyrukta mesele sadece teknik doğrulama değildir; bilginin niyeti ve yol açacağı toplumsal sonuçlardır. Doğrulanmamış her veri; adaletin zedelenmesine, masumların zarar görmesine ve toplumsal güvenin çökmesine neden olan bir silaha dönüşebilir.
3. Nebi: Hakikatin Taşıyıcısı
"Nebi" kelimesinin kökeni doğrudan haberle ilişkilidir. Peygamberler birer "anlatıcı" değil, insanın yüzleşmekten kaçtığı gerçekleri getiren elçilerdir.
- Ağır Gelen Hakikat: Hakikatin haberi çoğu zaman yerleşik düzenleri ve çıkar ilişkilerini rahatsız eder. Bu yüzden yalan haberler (manipülasyon) her zaman daha hızlı alıcı bulur.
- Zıtlık: Yalan haber insanı geçici olarak rahatlatırken; hakikat haberi sorumluluk yükleyerek özgürleştirir. "Hakkı batıl ile örtmeyin ve bile bile gerçeği gizlemeyin" (Bakara, 42).
4. Modern Algı Dünyası ve Kur’anî Duruş
Bugün "haber" adı altında sunulan pek çok içerik, Kur’an’ın uyardığı "algı üretimi"nin modern formudur. Korku, öfke ve kutuplaşma üzerinden yayılan bu içerikler, insanı hakikate değil, taraf olmaya çağırır.
Sonuç olarak;
Kur’an, "çok şey bilen" değil; "duyduğunun hesabını veren" bir insan modeli inşa eder. Haber, duyulup geçilecek bir söz değil; ya insanı kemalata yükselten ya da onu vebal altına sokan bir imtihandır.
Yorumlar
Yorum Gönder