VAHYİN İÇİNDE BİR NEBÎ’NİN HAYATI

 

KUR’AN BASİT BİR KİTAP DEĞİLDİR: VAHYİN İÇİNDE BİR NEBÎ’NİN HAYATI

Kur’an’ı yalnızca okunup sevap kazanılan bir metin gibi görmek, onun insanı dönüştüren mesajını küçültmektir.

Kur’an, gökten kopuk ve hayattan bağımsız bir kitap olarak inmedi.

Bir insanın hayatının tam ortasına indi.

Bir Nebî’nin ailesine, toplumuna, mücadelesine, korkularına, sorumluluklarına, insanlarla ilişkilerine, yaptığı tercihlere ve karşılaştığı sorunlara ışık tuttu.

Bu nedenle Kur’an’ı anlamak, yalnızca kelimeleri okumak değil; vahyin hangi hayatın içinde konuştuğunu görmek demektir.

VAHİY HAYATIN İÇİNE İNDİ

Allah şöyle buyurur:

“Biz onu hak ile indirdik ve o da hak ile indi.”

(İsrâ 17:105)

Bu indiriş, insan hayatından kopuk değildir.

Kur’an, yaşanan olayların içine girer; sorulara cevap verir, yanlışları düzeltir, sınırlar koyar, teselli eder, uyarır ve yön gösterir.

Hatta Nebî’nin şahsî hayatına ilişkin konular bile vahyin konusu olur.

Mesela Ahzâb Suresi’nde Nebî’nin aile hayatı ve evlilikleriyle ilgili doğrudan düzenlemeler yapılır:

“Ey Nebî! Eşlerine şöyle de...”

(Ahzâb 33:28)

Başka bir yerde onun eşleriyle ilgili toplumsal ve ailevi sorumluluklar açıklanır:

“Ey Nebî’nin eşleri! Siz herhangi bir kadın gibi değilsiniz...”

(Ahzâb 33:32)

Demek ki Kur’an, Nebî’nin hayatını dokunulmaz ve görünmez bir alan olarak bırakmamıştır.

Vahiy hayatın içine girmiştir.

NEBÎ’NİN DUYGULARI BİLE VAHİYDE YER ALIR

Kur’an, Nebî’nin insanî yönünü de gizlemez.

Onun insanların inkârı karşısında duyduğu sıkıntıyı görürüz:

“Onlar bu söze inanmazlarsa, belki de arkalarından duyduğun üzüntüyle kendini tüketeceksin.”

(Kehf 18:6)

Başka bir yerde:

“Onların söyledikleri sebebiyle göğsünün daraldığını elbette biliyoruz.”

(Hicr 15:97)

Dikkat edelim:

Kur’an, Nebî’yi insanüstü bir varlık olarak anlatmıyor.

Göğsünün daraldığını, üzüldüğünü, endişe taşıdığını bildiriyor.

Ama hemen ardından çözümü gösteriyor:

“Rabbini hamd ile tesbih et ve secde edenlerden ol.”

(Hicr 15:98)

İşte Kur’an’ın eğitimi burada ortaya çıkar.

Sorunu sadece anlatmaz.

İnsana o sorun karşısında nasıl ayakta duracağını da öğretir.

KORKU VARDIR; FAKAT RABBİNE GÜVEN DAHA BÜYÜKTÜR

Kur’an’da Nebî’nin zor anları da anlatılır.

Hicret sırasında mağarada yaşanan kritik anda:

“Üzülme, şüphesiz Allah bizimle beraberdir.”

(Tevbe 9:40)

Bu cümle yalnızca tarihî bir olayın hatırası değildir.

Kur’an, korkunun içindeki insana Allah’a güvenmeyi öğretmektedir.

Başka bir ayette:

“Onlardan korkmayın, benden korkun.”

(Mâide 5:44)

Yani Kur’an’ın anlattığı Nebî, korkusuz bir robot değildir.

Korkan fakat korkusunun kendisini Allah’ın yolundan çıkarmasına izin vermeyen insandır.

Bu yüzden onun hayatı örnektir.

AİLE HAYATI DA VAHYİN KONUSUDUR

Kur’an, Nebî’nin ailesiyle ilgili meseleleri de anlatır.

Ahzâb 33:37’de Zeyd’in boşanması ve ardından gerçekleşen evlilik üzerinden toplumun yerleşik kabullerinden biri düzeltilir.

Allah şöyle buyurur:

“...Zeyd ondan ilişiğini kestiğinde, biz onu seninle evlendirdik...”

(Ahzâb 33:37)

Burada çok önemli bir gerçek vardır:

Kur’an, Nebî’nin hayatını sadece başarılarından söz ederek anlatmaz.

Toplumun konuşacağı, insanların yanlış anlayabileceği, Nebî’nin şahsıyla ilişkilendirilebilecek bir olayı bile vahyin konusu yapar.

Çünkü amaç bir insanı efsaneleştirmek değil;

vahyin hayat üzerinde nasıl uygulandığını göstermektir.

NEBÎ DE VAHİY KARŞISINDA SORUMLUDUR

Kur’an’ın en çarpıcı taraflarından biri de budur.

Nebî, vahyin sahibi değildir.

Vahiy ona gelir.

O da ona uyar.

Allah şöyle buyurur:

“Sana vahyedilene uy ve Allah hükmedinceye kadar sabret.”

(Yûnus 10:109)

Başka bir yerde:

“Ben ancak bana vahyedilene uyuyorum.”

(Ahkâf 46:9)

Bu nedenle Kur’an’daki Nebî örnekliği, Nebî’nin kendi sözlerini dinin bağımsız kaynağı hâline getirmek değildir.

Tam tersine:

Nebî’nin vahye nasıl teslim olduğunu görmektir.

RASÛLÜN ÖRNEKLİĞİ NEDİR?

Kur’an şöyle buyurur:

“Andolsun ki Allah’ın Rasûlünde, Allah’ı ve Ahiret Gününü uman ve Allah’ı çokça anan kimseler için güzel bir örnek vardır.”

(Ahzâb 33:21)

Buradaki örneklik çok önemlidir.

Örnek olan yalnızca bir beden, bir kıyafet, bir dönem veya tarihsel bir ayrıntı değildir.

Örnek olan, vahyin karşısındaki duruştur.

Sabırdır.

Tevekküldür.

Allah’ı anmaktır.

Vahye uymaktır.

Zorluk karşısında dirençtir.

Allah’ın koyduğu sınırlara bağlılıktır.

İnsanlara karşı sorumluluktur.

İBRAHİM VE BERABERİNDEKİLER DE BİR ÖRNEKTİR

Kur’an, örnekliği yalnızca Nebî Muhammed üzerinden kurmaz.

İbrahim ve beraberindekiler hakkında şöyle buyurur:

“İbrahim’de ve onunla beraber olanlarda sizin için güzel bir örnek vardır.”

(Mümtehine 60:4)

Peki onların örnekliği neydi?

Allah şöyle aktarır:

“Biz sizden ve Allah’tan başka kulluk ettiklerinizden uzağız. Sizi inkâr ettik ve siz Allah’a tek başına iman edinceye kadar bizimle sizin aranızda ebedî bir düşmanlık ve öfke belirmiştir...”

(Mümtehine 60:4)

Ardından dua gelir:

“Rabbimiz! Yalnız sana güvendik, sana yöneldik ve dönüş sanadır.”

(Mümtehine 60:4)

İşte Kur’an’ın “örnek” dediği şey budur:

Tevhid karşısındaki tavır.

Allah’a yöneliş.

Şirkten uzak duruş.

Rabbine güven.

Vahyin belirlediği sınırlar içinde yaşamak.

KUR’AN BİZE SADECE “NE SÖYLENDİĞİNİ” DEĞİL, “NASIL YAŞANACAĞINI” GÖSTERİR

Kur’an’ın eşsizliği burada ortaya çıkar.

Bize yalnızca soyut ilkeler vermez.

İbrahim’i anlatır.

Musa’yı anlatır.

Nuh’u anlatır.

Yusuf’u anlatır.

Meryem’i anlatır.

Son Nebî’nin hayatından olayları anlatır.

İnsanların itirazlarını anlatır.

Nebî’nin verdiği mücadeleyi anlatır.

Korkuyu anlatır.

Üzüntüyü anlatır.

Aileyi anlatır.

Toplumu anlatır.

Savaşı anlatır.

Barışı anlatır.

Ticareti anlatır.

Adaleti anlatır.

İtaati anlatır.

İsyanı anlatır.

Ve bütün bunların içinde Allah’ın ölçüsünü gösterir.

Bu yüzden Kur’an basit bir kitap değildir.

Allah şöyle buyurur:

“Biz sana bu Kitabı, her şey için bir açıklama, bir hidayet, bir rahmet ve Müslümanlar için bir müjde olarak indirdik.”

(Nahl 16:89)

Ve yine:

“Şüphesiz bu Kur’an en doğru olana yöneltir.”

(İsrâ 17:9)

NEBÎ’NİN HAYATINI KUR’AN’DAN OKUMAK

Burada çok önemli bir ayrım yapmalıyız.

Nebî’nin hayatını anlamak istiyorsak, öncelikle Allah’ın onun hayatı üzerinden bize anlattığı Kur’an’a bakmalıyız.

Çünkü Kur’an, onun hayatından olayları seçerek anlatıyor.

Neden?

Çünkü anlatılan her olayın içinde bir mesaj vardır.

Hicret yalnızca hicret değildir.

Mağara yalnızca mağara değildir.

Aile meselesi yalnızca aile meselesi değildir.

Korku yalnızca korku değildir.

Mücadele yalnızca mücadele değildir.

Her olayın içinde Rabbimizin insanı eğiten bir sözü vardır.

İşte bu yüzden Kur’an’ı sadece “okunacak bir kitap” olarak değil, hayatı anlamlandıran ilahî rehber olarak okumalıyız.

SONUÇ: ÖRNEK İNSAN, VAHYİN İÇİNDE GÖSTERİLİYOR

Kur’an bize Nebî’yi putlaştırmamızı değil, vahye teslim olmuş bir insan olarak örnek almamızı öğretir.

İbrahim ve beraberindekiler de böyledir.

Örnekliğin ölçüsü insanların onlara yüklediği kutsallık değildir.

Allah’ın onların hangi yönünü örnek gösterdiğidir.

Bu nedenle Kur’an’ın anlattığı Nebî’ye bakarken şu soruyu sormalıyız:

O ne söyledi?

Ama bununla yetinmemeliyiz.

Allah ona ne söyledi?

O vahiy karşısında nasıl davrandı?

Korktuğunda nereye yöneldi?

Üzüldüğünde ne yaptı?

Ailesiyle ilgili meselelerde Allah’ın hükmü ne oldu?

Toplum baskısı karşısında hangi ölçüyü korudu?

İşte Kur’an’ın örnekliği burada başlar.

Çünkü Kur’an, hayatın dışına konulmuş bir kitap değildir.

Hayatın içine inmiş bir vahiydir.

Bir Nebî’nin ağzında okunmuş, hayatının içinde yaşanmış, ailesine ve toplumuna kadar uzanmış; onun korkularını, sorumluluklarını, mücadelesini ve Rabbine teslimiyetini de görünür kılmıştır.

Ve bize şunu öğretmiştir:

Örnek alınacak insanı Allah anlatır; örnek alınacak ölçüyü de Allah belirler.

Bu nedenle Kur’an’ı küçümseyerek “sadece bir kitap” demek, onun ne olduğunu anlamamaktır.

O, hayatın içine indirilmiş Allah’ın kelamıdır.