Yaratılış, Takdir ve İtaat
.jpg)
Yaratılış, Takdir ve İtaat
Yaratılış Anlatısı Bir Kronoloji mi, Bir Bilinç İnşası mı?
Fussilet Suresi 9–12. ayetler, Kur’an’daki yaratılış anlatılarının en yoğun kavramsal düğümlerinden birini oluşturur. Bu pasaj, sadece "ne zaman ne yaratıldı" sorusuna cevap vermek için değil; inkârın mahiyeti, rızkın takdiri, kozmik düzen, itaatin ontolojik anlamı ve vahyin evrene yayılmış işleyişi gibi temel ilkeleri yerleştirmek için kurulmuştur. Kur’an’ın başka ayetleriyle birlikte okunduğunda, burada anlatılan şeyin bir fizik dersi değil; insanın konumunu tayin eden bir hakikat haritası olduğu görülür.
1. Yerin İki Günde Yaratılması ve İnkârın Mantıksızlığı (Fussilet 41/9)
“De ki: Gerçekten de yeri iki günde yaratana mı nankörlük ediyorsunuz? O’na denk olanlar mı görüyorsunuz?”
Bu ayet, yaratılış bilgisini ahlakî bir sorgulamayla başlatır. Sorun, yerin yaratılmış olması değil; bu apaçık fiile rağmen şirk ve nankörlükte ısrar edilmesidir.
Bu sorgulama, Kur’an’ın başka yerlerinde de aynı mantıkla kurulur:
Bakara 2/21–22: “Sizi ve sizden öncekileri yaratan Rabbinize kulluk edin.”
Lokman 31/25: “Onlara ‘Gökleri ve yeri kim yarattı?’ diye sorsan, mutlaka ‘Allah’ derler.”
Demek ki inkâr, bilgi eksikliğinden değil; bilginin gereğini reddetmekten doğar. Fussilet 9, insanın zihnini değil, vicdanını hedef alır.
2. Rızkın Takdiri, Eşitlik İlkesi ve Yeryüzünün Sosyal Dili (Fussilet 41/10)
“Orada rızkını temin etmek isteyenler için, rızıkları fark gözetmeden dört gün içinde takdir etti.”
Buradaki kilit ifade **“sevaen lis-sâilîn”**dir: isteyenler için eşitçe. Bu, rızkın dağıtımında ilkesel bir adalet bulunduğunu gösterir.
Kur’an’da rızık meselesi sürekli olarak ilahi takdir – insan çabası dengesiyle anlatılır:
Hûd 11/6: “Yeryüzünde hareket eden hiçbir canlı yoktur ki rızkı Allah’a ait olmasın.”
Mülk 67/15: “Yeryüzünde dolaşın ve Allah’ın rızkından yiyin.”
Yani rızık:
Rastgele değildir,
Keyfî değildir,
Belli zümrelere tahsis edilmiş değildir.
Sorun, rızkın takdirinde değil; insanın paylaşım ahlakındadır.
3. Göklerin Duman Hâli ve Evrensel İtaat (Fussilet 41/11)
“Sonra duman halinde bulunan göğe yöneldi…”
“Duhân” ifadesi, Kur’an’da maddenin şekilsiz, henüz düzenlenmemiş hâlini temsil eder. Bu, bilimsel bir teori sunmak için değil; varlığın Allah’a mutlak açıklığını göstermek için kullanılır.
Asıl çarpıcı nokta şudur:
“İsteyerek veya istemeyerek gelin!” — “İsteyerek geldik.”
Bu cevap, şu ayetlerle aynı çizgidedir:
Ra’d 13/15: “Göklerde ve yerde olanlar ister istemez Allah’a secde eder.”
İsrâ 17/44: “Hiçbir şey yoktur ki O’nu hamdiyle tesbih etmesin.”
Burada evrenin tamamı itaat hâlinde, insan ise tereddüt içindedir. Kur’an, bu karşıtlığı özellikle görünür kılar.
4. Yedi Gök, Vahiy ve Korunan Dünya (Fussilet 41/12)
“Her göğe işini vahyetti.”
Vahiy, Kur’an’da sadece kitaplara inen bir iletişim değildir. Kozmik düzenin tamamı bir vahiy düzenidir:
Nahl 16/68: “Rabbin bal arısına vahyetti…”
Zilzâl 99/5: “Çünkü Rabbin ona vahyetmiştir.”
Bu bağlamda vahiy:
İlke koyar,
Görev bildirir,
Sınır çizer.
“Dünya göğünün kandillerle süslenmesi ve korunması” ise:
Enbiyâ 21/32: “Göğü korunmuş bir tavan yaptık.”
Sâffât 37/6–7: “Yakın göğü yıldızlarla süsledik ve her azgın şeytandan koruduk.”
ayetleriyle birlikte okunmalıdır. Koruma, sadece fiziksel değil; bilgi ve anlam düzeyinde de bir muhafazadır.
5. Rakamla İfade Edilen Günler (Eyyâm): Süre mi, Evre mi?
Fussilet 9–12’de geçen iki gün – dört gün – iki gün ifadeleri, Kur’an’da sıkça yanlış anlaşılan “yaratılış günleri” meselesinin merkezinde yer alır. Buradaki “yevm / eyyâm” kavramı, Kur’an bütünlüğünde 24 saatlik zaman dilimi anlamına indirgenemez.
Kur’an, “gün” kavramını bağlama göre evre, dönem, safha ve merhale anlamlarında kullanır:
Hac 22/47: “Rabbinin katında bir gün, sizin saydıklarınızdan bin yıl gibidir.”
Meâric 70/4: “Melekler ve Ruh, miktarı elli bin yıl olan bir günde O’na yükselir.”
Bu ayetler, Kur’an’da zamanın izafî ve bağlamsal kullanıldığını açıkça ortaya koyar.
a) İki Gün: Yerin Varlık Sahnesine Çıkışı
“Yeri iki günde yarattı…” (Fussilet 41/9)
Bu ifade, yeryüzünün ham madde olarak varlık kazanmasını, yani temel ontolojik sahneye çıkışını anlatır. Benzer vurgu:
Nâziât 79/30: “Bundan sonra yeri yayıp döşedi.”
ayetinde görülür. Yani yaratma, tek aşamalı değil; ardışık evrelerden oluşan bir süreçtir.
b) Dört Gün: Düzenleme, Rızık ve Yaşanabilirlik
“Orada rızıkları dört gün içinde takdir etti.” (Fussilet 41/10)
Bu “dört gün”, önceki iki günü de kapsayan toplam bir süre olarak anlaşılmalıdır. Nitekim ayetin yapısı, ayrı bir ilave değil; tamamlayıcı bir açıklama sunar.
Bu anlayış, şu ayetlerle uyumludur:
A‘râf 7/10: “Sizi yeryüzünde yerleştirdik ve orada sizin için geçimlikler var ettik.”
Rahmân 55/10: “Yeryüzünü canlılar için var etti.”
Burada odak, zaman hesabı değil; yeryüzünün yaşanabilir kılınmasıdır.
c) İki Gün: Göklerin Tamamlanması
“Onları iki günde yedi gök olarak tamamladı.” (Fussilet 41/12)
Bu evre, kozmik düzenin katmanlı ve görevli bir yapıya kavuşmasını ifade eder. Aynı vurgu başka ayetlerde de vardır:
Bakara 2/29: “Sonra göğe yöneldi ve onları yedi gök olarak düzenledi.”
Talâk 65/12: “Allah yedi göğü ve yerden de onların benzerini yaratandır.”
Buradaki “tamamlama”, fiziksel bir bitişten çok; işlevsel ve görevsel bir düzenin kurulmasıdır.
d) Altı Gün Meselesi ve Tutarlılık
Kur’an’ın birçok ayetinde yaratılış altı gün olarak ifade edilir:
A‘râf 7/54
Yûnus 10/3
Hûd 11/7
Furkân 25/59
Fussilet 9–12’deki anlatım bu altı günü detaylandırır, çoğaltmaz:
2 gün: Yer – varlık sahnesi
(Bu 2 gün dahil) 4 gün: Düzenleme ve rızık
2 gün: Göklerin tamamlanması
Toplam yine altı evredir. Çelişki değil; açıklama derinliği vardır.
Sonuç: Takdir, Bilgi ve Sorumluluk
Fussilet 9–12, yaratılışı anlatırken şunu öğretir:
Evren başıboş değildir,
Rızık sahipsiz değildir,
İtaat evrenseldir,
İnkâr istisnadır.
Pasaj, şu cümleyle kapanır:
“İşte bu, Mutlak Üstün Olan ve Her Şeyi Bilen’in takdiridir.”
Bu ifade, insana şunu sorar:
Bu kadar takdir edilmiş bir düzende, sen nerede duruyorsun?
Kur’an’ın yaratılış anlatıları, gökyüzünü merak edenler için değil; yeryüzünde sorumluluk almaktan kaçanlar için indirilmiştir.
UYARI / HATIRLATMA
Yorumlar
Yorum Gönder