“De ki…” ile Başlayan Bir Tevhid Dersi

 

“De ki…” ile Başlayan Bir Tevhid Dersi

De ki: “Ben de sizin gibi bir beşerim. Bana vahyolunuyor ki, sizin ilahınız bir tek ilahtır. Öyleyse doğrudan O’na yönelin ve yalnızca O’ndan bağışlanma dileyin. Müşriklerin vay haline!”  Fussilet 6

Bu ayet, tek başına okunduğunda bile en az dört katmanlı bir kırılma üretir. Kur’an’ın başka yerlerinde defalarca tekrarlanan bir hattı burada kristal berraklığıyla görürüz.

---

1. “De ki” – Konuşan Kim, Sözü Kimin?

Ayet “Ben derim ki” diye başlamaz.

“Kul / De ki” ile başlar.

Bu, Kur’an’da tesadüfi bir anlatım değildir. Şu gerçeği sabitler:

• Nebî kaynak değildir

• Nebî söz üretmez

• Nebî aktarıcıdır

Bu yapı, şu ayetlerle birebir örtüşür:

“Ben kendiliğimden konuşmam. O (Kur’an), bana vahyedilenden başkası değildir.”

(Necm 53:3–4)

“Eğer bize isnat ederek bazı sözler uydursaydı, onu mutlaka yakalardık…”

(Hâkka 69:44–46)

👉 Sonuç:

Kur’an, daha en baştan Nebî’yi ilahlaştırma ihtimalini kapatır. Sözü söyleyen Nebî değil, emri veren Allah’tır.

---

2. “Ben de sizin gibi bir beşerim” – Kutsallaştırmayı Kıran Cümle

Bu ifade savunma değildir.

Bu ifade ilahî bir düzeltmedir.

Kur’an’da tekrar tekrar gelir:

“De ki: Ben de sizin gibi bir beşerim…”

(Kehf 18:110)

“Muhammed ancak bir resuldür. Ondan önce de resuller gelip geçmiştir.”

(Âl-i İmrân 3:144)

Burada hedef alınan şey şudur:

• Peygamberi tanrısal bir ara varlık haline getirmek

• Ona ilahî yetkiler yüklemek

• Tevhidi, kişiler üzerinden delmek

👉 Beşer vurgusu, Nebî’yi küçültmez.

Aksine, vahyin değerini yükseltir:

“Bu sözler insan ürünü olamaz.”

---

3. “Bana vahyolunuyor ki…” – Ayrımın Net Çizgisi

Burada ayet kritik bir ayrım yapar:

• Beşerlik → Nebî’ye ait

• Vahiy → Allah’a ait

Bu ayrım karıştığında tarih boyunca şu sapmalar oluşmuştur:

• Beşer olanı ilahlaştırmak

• Vahyi kişiselleştirmek

• Sözü kutsal kişiyle eşitlemek

Kur’an buna izin vermez:

“Biz, her resule: ‘Benden başka ilah yoktur, bana kulluk edin’ diye vahyettik.”

(Enbiyâ 21:25)

👉 Vahyin içeriği değişmez, taşıyıcılar değişir.

Merkez kişi değil, mesajdır.

---

4. “Sizin ilahınız bir tek ilahtır” – Tevhidin Çekirdeği

Bu cümle sadece teorik bir inanç bildirimi değildir.

Yön tayinidir.

Kur’an’da “ilah” kelimesi, sadece tapınılan putlar için değil:

• Korkulan

• Mutlak itaat edilen

• Hayatı belirleyen

• Hüküm koyan

her şey için kullanılır.

“Hevasını ilah edinen kimseyi gördün mü?”

(Câsiye 45:23)

👉 Dolayısıyla ayet şunu söyler:

Hayatınızı parçalara ayırmayın.

Tek ilah → tek merkez → tek yön.

---

5. “Öyleyse doğrudan O’na yönelin” – Aracıları Yıkan Emir

Burada geçen yönelme (istikamet) çağrısı, dolaylı değil doğrudandır.

Benzer vurgu:

“Yalnız Sana kulluk eder, yalnız Senden yardım dileriz.”

(Fâtiha 1:5)

“Allah’ı bırakıp kendilerine ne zarar ne fayda veremeyen şeylere dua ederler.”

(Yûnus 10:18)

👉 Tevhid, sadece “Allah vardır” demek değil;

araya kimseyi koymamaktır.

---

6. “Yalnızca O’ndan bağışlanma dileyin” – Yetki Meselesi

Bağışlama, Kur’an’da ilahî yetkinin en net göstergesidir:

“Günahları Allah’tan başka kim bağışlayabilir?”

(Âl-i İmrân 3:135)

Bu nedenle:

• Bağışlama yetkisini bir kişiye, makama, sisteme vermek
  → şirk alanıdır

---

7. “Müşriklerin vay haline!” – Şirkin Tanımı Genişliyor

Ayet burada ani bir sertlik değiştirir. Neden?

Çünkü şirk:

• Sadece puta secde etmek değildir

• Sadece çok tanrı inancı değildir

Kur’an’a göre şirk:

• Allah’a ait yetkileri bölüştürmek

• Tevhidi sembolik bırakıp hayatı parçalamak

• Beşeri ilahî konuma taşımak

“Onların çoğu Allah’a iman ederler ama müşrik olarak.”

(Yûsuf 12:106)

⚠️ Bu ayet sarsıcıdır:

İman + şirk aynı anda mümkün olabilir.

---

SONUÇ: Ayetin Bütüncül Mesajı

Bu ayet bize şunu yapar:

• Nebî’yi ilahlıktan arındırır

• Vahyi merkeze koyar

• Tevhidi teoriden hayata taşır

• Şirki dar kalıplardan çıkarır

Ve şunu söyler:

“Peygamberi yüceltmek istiyorsan, onu ilahlaştırma.

Vahye kul ol.”

UYARI / HATIRLATMA

Bu metinlerde yer alan görüş, yorum ve çıkarımlar, beşerî çabanın bir ürünüdür.

Lütfen her ifadeyi Kur’an’ın bütünüyle değerlendirin; ayetlerin rehberliğinde tartın, ölçün ve doğrulayın. 

Hakikatin tek ölçüsü Allah’ın kitabıdır. Yanlış varsa bize, doğru varsa Allah’a aittir.

Diğer kategorize edilmiş yazılarımıza aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz

• 🗝 KONU BAŞLIKLARI 🔻