Kayıtlar

Zihnin Arınmasından Toplumsal Dirilişe

Resim
SALAT, ZİKİR, ABDEST VE TEYEMMÜM: BEDENİN ARINMASINDAN HAYATIN DÖNÜŞÜMÜNE Kur’an Işığında İbadetin Bilinç Boyutu, Salat Öncesi Hazırlık ve Toplumsal Sorumluluk Giriş: İnsan Neden Yeniden Merkeze Dönmeye İhtiyaç Duyar? İnsan, hayatın koşturmacası içinde sıklıkla özünden uzaklaşır. Dış dünyanın gürültüsüne kapılarak hakikati, sorumluluklarını ve varoluş amacını unutabilir. Kur’an’ın temel kavramları olan salat, zikir, abdest ve teyemmüm; insanın bu savrulmayı durdurması, yeniden bilinç kazanması ve toplumsal hayata erdemli bir insan olarak dönmesi açısından birbirini tamamlayan önemli kavramlardır. Bu kavramları yalnızca şekilsel eylemlere indirgemek, Kur’an’ın ortaya koyduğu bütünlüğü gözden kaçırmamıza neden olur. Çünkü ibadetin amacı, insanı hayatın dışına çıkarmak değil, hayatın içinde hakikate uygun bir insan hâline getirmektir. Burada önemli bir ayrım vardır: Abdest ve teyemmüm, salat öncesindeki hazırlığı; zikir, bilincin diri tutulmasını; salat ise insanın Allah'a yönelişini ...

Kur’an’da İsimler, Unvanlar ve İsimsiz Şahsiyetler

Resim
KUR’AN’DA İSİMLER, UNVANLAR VE İSİMSİZ ŞAHSİYETLER Allah neden bazı insanları isimleriyle anar, bazılarını unvanlarıyla tanıtır, bazılarını ise tamamen isimsiz bırakır? Giriş: Kur’an Kimin Kim Olduğuyla mı, Ne Söylediğiyle mi İlgilenir? Kur’an’da son derece dikkat çekici bir anlatım biçimi vardır. Bazı insanlar isimleriyle anılırken bazıları unvanlarıyla tanıtılır, bazıları ise hiçbir özel isim verilmeden anlatının içinde yer alır. Firavun, Hâmân, Zülkarneyn ve Ebû Leheb gibi isimleri okuruz. Buna karşılık Musa'nın yol arkadaşı olan genç, kendisine katımızdan ilim verilen kul, Sebe melikesi ve Firavun'un eşi gibi şahsiyetlerin isimleri verilmez. Daha da dikkat çekici olanı, Kur’an'da Muhammed ismi geçmesine rağmen Allah'ın doğrudan hitaplarında ona genellikle ismiyle değil, üstlendiği görev ve konum üzerinden seslenmesidir. Peki bu farklı anlatım biçiminin ardında nasıl bir anlam vardır? Kur’an'ın anlatımına dikkatle baktığımızda, temel amacın tarihî şahsiyetlerin b...

İbrahim’den Son Nebiye… Vahyin Değişmeyen Çağrısı

Resim
SALÂT: İBRAHİM’DEN MUHAMMED’E, NAMAZDAN TOPLUMSAL ADALETE UZANAN VAHYİN DEĞİŞMEYEN ÇAĞRISI Zikir, Namaz, Salât ve İnsan: Allah'ı Anmaktan Toplumsal Sorumluluğa Giriş: Salât Yalnızca Namazdan mı İbarettir? İnsan, hayatın koşturmacası içinde çoğu zaman özünden uzaklaşır. Dünyanın geçici çıkarlarına, makamına, malına, günlük telaşlarına ve bitmek bilmeyen arzularına kapılır. Bir süre sonra neden yaşadığını, kime karşı sorumlu olduğunu ve hayatın hangi değerler üzerine kurulması gerektiğini unutabilir. Kur’an, insanın bu savruluşunu önlemek için zikir, salât, namaz, infak, iyilik ve adalet gibi kavramları birbirinden kopuk emirler olarak değil, insanın hayatını düzenleyen ilahi bir bütünün parçaları olarak karşımıza çıkarır. Ancak bugün üzerinde düşünmemiz gereken önemli bir soru vardır: Salât denildiğinde neden çoğu zaman yalnızca belirli vakitlerde yapılan namazın hareketlerini düşünüyoruz? Kur’an'a baktığımızda salâtın Muhammed Nebi ile başlamadığını görürüz. İbrahim, İsmail, Mu...

ZEKÂT, RÜKÛ VE İNSANIN TASDİK SORUMLULUĞU

Resim
  ZEKÂT, RÜKÛ VE İNSANIN TASDİK SORUMLULUĞU Varlık Âleminde Secde, İnsan Hayatında Paylaşım ve İmanın Eyleme Dönüşmesi Kur'an, insanı yalnızca inanan, ibadet eden veya belirli ritüelleri yerine getiren bir varlık olarak tanımlamaz. İnsanın inancı ile davranışları, Allah'a teslimiyeti ile diğer insanlara karşı sorumlulukları arasında doğrudan bir bağ kurar. Kâinatın tamamı Allah'ın koyduğu ölçüye boyun eğmişken insan, bu ilahi düzene bilinçli tercihiyle katılmaya çağrılır. Göklerde ve yerde bulunan her şey Allah'a secde eder, O'nu tesbih eder. İnsan ise kendisine verilen irade, imkân ve sorumluluklarla bu teslimiyetin ahlaki boyutunu yaşamakla yükümlüdür. İşte rükû, zekât, infak ve sadaka kavramları bu noktada anlam kazanır. Bunlar birbirinden kopuk ibadet başlıkları değil; insanın Allah'a teslimiyetinin, sahip olduklarıyla kurduğu ilişkinin ve inancını davranışlarıyla tasdik etmesinin farklı boyutlarıdır. 1. Kâinatın Secdesi ve İnsanın Sorumluluğu Kur'...

MÜŞRİKLERİN SALÂTI: İBADET Mİ, ALIŞKANLIK MI?

Resim
  MÜŞRİKLERİN SALÂTI: İBADET Mİ, ALIŞKANLIK MI? Enfâl 35 Üzerinden Cahiliye İbadeti, Kur’an’ın Eleştirisi ve Şekilcilik Meselesi İslam öncesi Mekke toplumunu anlamak için önemli bir soruyla başlamalıyız: Allah’a inandığını söyleyen, Kâbe’yi tanıyan, orada ibadet ettiğini düşünen bir toplum neden Kur’an tarafından müşrik olarak nitelendirildi? Çünkü Allah’a inanmak ile Allah’ın dinine uygun yaşamak aynı şey değildir. Bir toplum Allah’ı yaratıcı kabul edebilir, O’na dua ettiğini söyleyebilir, kutsal kabul ettiği mekânlarda çeşitli ibadetler gerçekleştirebilir. Fakat bütün bunlar, onun Allah’a özgü kıldığı yetki ve kulluk alanlarına başkalarını ortak koşmadığını göstermez. Kur’an’ın Mekke toplumuna yönelttiği eleştirinin merkezinde tam da bu mesele vardır. Bu nedenle İslam öncesi Arap toplumunun ibadet hayatını incelerken iki ayrı soruyu birbirinden ayırmalıyız: Müşriklerin ibadet adı altında gerçekleştirdikleri uygulamalar nelerdi? Kur’an bu uygulamaların hangi yönlerini ele...

BALDIRIN AÇILACAĞI GÜN!

Resim
BALDIRIN AÇILACAĞI GÜN! Hesap Gününün Kaçınılmaz Gerçeği Kur’an'da insanı düşündüren, üzerinde durmaya ve dikkatle incelenmeye değer ifadeler vardır. Bunlardan biri de Kalem Suresi 42. ayette geçen “baldırın açılacağı gün” ifadesidir. Bu ayet; Şia, Ehli Sünnet ve Selefi şirk inançlarında haşa Allah ile ilişkilendirilir. Üzerinde düşünülmeden yalnızca kelimelerin ilk ve fiziksel anlamlarına indirgenirse çok daha büyük bir sorun ortaya çıkar: Allah'ın hiçbir şeye benzemediğini bildiren Kur’an ayetleri göz ardı edilerek O'na yaratılmışlara ait fiziksel özellikler isnat edilmeye başlanır. Peki gerçekten Allah'ın bir baldırından mı söz edilmektedir? Yoksa insanın karşılaşacağı büyük sıkıntıyı, dehşeti, çaresizliği ve hesap gününün ağırlığını anlatan bir ifade mi kullanılmaktadır? Öncelikle şu muhkem ölçüyü hatırlayalım: Şûrâ 42:11: “...O'nun benzeri hiçbir şey yoktur. O, işitendir, görendir.” Bu ayet, Allah'ı tanıma konusunda tartışmaya kapalı bir ölçü ortaya koyar....