Kayıtlar

Toplumsal Kırılma

Resim
  Toplumsal Kırılmanın ve Sünnetullahın Yasası: İsra Suresi 4. Ayet Üzerine Bir İnceleme Bir Toplum Nasıl Çürür, Gücünü Nasıl Kaybeder? Kur’an, insanlığa yalnızca geçmişte yaşanan olayları anlatan bir kitap değildir. İnsanın, toplumun ve tarihin işleyişini anlamaya yönelik ilkeler de ortaya koyar. Geçmiş toplumların yaşadıkları, bugünün insanına yöneltilmiş sorular ve geleceğe ilişkin uyarılar taşır. Bu nedenle Kur’an’da anlatılan tarihsel olayları yalnızca belirli bir dönemin sınırları içinde değerlendirmek, metnin sunduğu evrensel mesajı gözden kaçırmaya neden olabilir. İsra Suresi’nin 4. ayeti, İsrailoğulları üzerinden toplumsal çözülmenin önemli bir boyutunu gündeme getirir: “İsrailoğullarına Kitap’ta şu hükmü bildirdik: Yeryüzünde mutlaka iki kez fesat çıkaracak ve büyük bir taşkınlıkla yükseleceksiniz.” (İsrâ 17:4, anlam aktarımı) Ayet, bir topluluğun geleceğine ilişkin iki önemli olguyu birlikte anmaktadır: Yeryüzünde fesat çıkarmak ve büyük bir taşkınlıkla yükselmek. Ardın...

İSRA 5. AYETTEKİ ÇETİN KULLAR

Resim
  KULLARIMIZ KİMLERDİR? İSRA 5. AYETTEKİ “GÜÇLÜ VE ÇETİN KULLAR” İFADESİNİN KUR’AN MERKEZLİ ANALİZİ Bir toplumu cezalandıran güç, neden “Allah’ın kulları” olarak adlandırılır? Kur’an’da bir kelimenin anlamını belirlemek için yalnızca sözlükteki karşılığına bakmak yeterli değildir. Kelimenin hangi bağlamda kullanıldığına, aynı kelimenin Kur’an’ın başka ayetlerinde nasıl geçtiğine ve cümle içinde hangi işlevi üstlendiğine de bakmak gerekir. Çünkü bir kelime, farklı bağlamlarda aynı temel anlamını korurken farklı niteliklere ve işlevlere işaret edebilir. İsrâ sûresinin 5. ayetinde geçen “kullarımız” ifadesi, bu açıdan son derece dikkat çekicidir. Ayet, İsrailoğullarının yeryüzünde iki kez bozgunculuk yapacaklarını ve bu süreçlerin sonucunda karşılarına güçlü bir topluluğun çıkarılacağını bildirir. Ancak burada önemli bir soru ortaya çıkar: Allah’ın kulları olarak adlandırılan bu topluluk, mutlaka Allah’a iman eden, O’na bağlı yaşayan ve ahlaken örnek insanlardan mı oluşmalıdır? Kur’an...

Nuh İle Birlikte Taşınanların Soyu

Resim
  Nuh’un Gemisinden İnsanlığın Mirasına: "Nuh İle Birlikte Taşınanların Soyu" Kur’an metninin kavramsal mimarisinde hitaplar ve nitelendirmeler sıradan birer tarihsel anma değil; okuyucunun zihninde ilkesel, ahlaki ve varoluşsal bir bilinç inşa etme amacı taşır. İsrâ Suresi’nin 3. ayetinde karşımıza çıkan "Ey Nuh ile birlikte taşıdığımız kimselerin soyundan olanlar!" ( Yâ zürriyete men hamelnâ mea Nûh ) ifadesi, Kur’an’ın insan tasavvurunda ve vahiy tarihinin sürekliliğinde merkezî bir kavşak noktası oluşturur. Bu çalışma; söz konusu ifadenin Kur’an bütünlüğündeki semantik karşılığını, İsrâ Suresi’nin akışı içindeki bağlamsal yerini ve diğer surelerde geçen tufan nitelendirmeleriyle olan kavramsal bağını doğrudan Kur’an metninin iç bütünlüğü üzerinden incelemektedir. 1. Kavramsal Analiz: "Taşınanlar" ve "Zürriyet" Neyi İfade Eder? Kur’an'da Nuh Tufanı ve gemi anlatısı, yalnızca fiziksel bir felaketten kurtuluş hikâyesi değildir. Metni...

Aynı Kökten Gelen Zıt Hakikat

Resim
Aynı Kökten Gelen Zıt Hakikat: Ribâ, Yurbî ve Kur’an’da Artış İnsanların artış sandığı şey Allah katında eksilme, insanların eksilme sandığı şey ise Allah katında artış olabilir mi? Kur’an, malın çoğalmasını yalnızca rakamların büyümesi üzerinden değerlendirmez. Malın nasıl elde edildiği, hangi amaçla kullanıldığı ve insanlar arasında nasıl bir sonuç doğurduğu da önemlidir. Ribâ ile sadaka arasındaki karşıtlık, bu gerçeği çarpıcı biçimde ortaya koyar. Arapçada ر ب و (r-b-v) kökü; yükselme, büyüme ve artma anlam alanıyla ilişkilidir. Kur’an’da bu kökten gelen kelimeler, farklı bağlamlarda karşımıza çıkar. Özellikle Bakara sûresinin 276. ayetinde ribânın mahvedilmesi ile sadakaların artırılması karşı karşıya getirilirken, Rûm sûresinin 39. ayetinde insanların malları içinde artması istenen ribâ ile Allah katında artan değer arasındaki ayrım dikkat çekici hâle gelir. Ancak burada önemli bir ayrıntı vardır: Aynı kökten türemiş kelimeler, her bağlamda aynı anlamı taşımaz. Kelime kökü bize ...

Hikmetten Vahyedilenler

Resim
  Hikmetten Vahyedilenler: Kur’an’da Hikmetin Anlamı ve Hayatın Özü Giriş: Hikmet Bir Bilgi mi, Yaşanan Bir Hakikat mi? Kur’an’da bazı ayetler vardır ki yalnızca bir hükmü bildirmekle kalmaz, insanın hayata bakışını da kökten değiştirir. İsra Suresi’nin 22–38. ayetleri arasında sıralanan ilkeler, insanın Allah ile ilişkisini, ailesine karşı sorumluluklarını, ekonomik davranışlarını, yaşam hakkına yaklaşımını ve toplumsal adalet anlayışını bir bütün hâlinde ele alır. Bu ilkelerin ardından gelen 39. ayet ise bütün bu anlatımı tek bir ifadeyle anlamlandırır: “İşte bunlar, Rabbinin sana hikmetten vahyettiği şeylerdendir.” (İsra 17:39) Burada üzerinde durulması gereken önemli bir soru vardır: Allah, bu ilkeleri neden yalnızca emirler ve yasaklar olarak sıralamak yerine, onları hikmetten vahyedilen şeyler olarak tanımlamaktadır? Hikmet, yalnızca çok şey bilmek, derin düşünmek veya doğru sözler söylemek midir? Yoksa insanın neyi neden yapması gerektiğini, davranışlarının sonuçlarını ve h...