Kendi Karanlığının Meşalesini Tutanlar 🔥
Kendi Karanlığının Meşalesini Tutanlar
Kur'an'ın en sarsıcı temsillerinden biri Bakara Suresi'nin hemen başında karşımıza çıkar. Karanlığın ortasında kendi ateşini yakmaya çalışan bir adam...
Bu sahne yalnızca tarihsel bir münafıklık veya inkâr hikâyesi değildir. Bu sahne; vahyin ilahi rehberliğinden uzaklaşarak hakikatin yerine insan ürünü sistemler, ideolojiler, kutsallaştırılmış gelenekler, mezhepler, liderler ve grup kimlikleri koyan bütün çağların ortak zihinsel krizidir.
1. Ateş Yakmak: Yapay Işığın Kibri
Ayetlerdeki kişi karanlığın içindedir. Ancak karanlığını kabul edip Allah'tan gelecek nuru beklemek yerine kendi çözümünü üretir. Ateşini yakar.
Ateş kısa süreliğine çevresini aydınlatır. Artık yönünü bulduğunu sanır. Kendi ışığına güvenmeye başlar.
Tam o sırada ayetin en dikkat çekici ifadesi gelir:
"Allah onların nurunu giderir ve onları karanlıklar içinde bırakır." (Bakara 2:17)
Burada ince fakat son derece önemli bir ayrıntı vardır:
Ayet "ateşlerini söndürdü" demez; "nurlarını giderdi" der.
Çünkü ateş insanın kendi ürettiği ışığıdır.
Nur ise Allah'ın verdiği hidayettir.
İnsan fikir sistemleri kurabilir.
Felsefeler geliştirebilir.
İdeolojiler oluşturabilir.
Yüzyıllar boyunca süren gelenekler ve mezhepler inşa edebilir.
Kendi ateşinin etrafında toplanıp onunla övünebilir.
Fakat bunların hiçbiri ilahi nur değildir.
İnsan eliyle yakılan her ateş, sahibine geçici bir güven hissi verebilir; fakat yön veremez. Çünkü yönü belirleyen ışığın parlaklığı değil, kaynağıdır.
2. Ateşten Ekol Doğar, Nurdan Hidayet
Kur'an'ın bu temsili bireysel bir yanılgıdan daha fazlasını anlatıyor olabilir.
Karanlıkta yakılan ateş; vahyin yerine geçirilen bütün insan merkezli sistemleri temsil eder.
Bir ekol oluşturmak...
Bir mezhebi mutlaklaştırmak...
Bir lideri sorgulanamaz hale getirmek...
Ataların sözlerini vahyin önüne geçirmek...
Bir cemaat aidiyetini hakikatin önüne koymak...
Bunların tamamı insanın kendi ateşini yakma biçimleri olabilir.
İnsanlar daha sonra bu ateşlerin etrafında toplanırlar.
Birbirlerini doğrularlar.
Aynı dili konuşurlar.
Aynı sloganları tekrar ederler.
Ve sonunda kendi oluşturdukları ışığın hakikatin kendisi olduğuna inanırlar.
Oysa Kur'an'a göre hakikat grup merkezli değil, vahiy merkezlidir.
3. "Her Hizip Kendi Yanındakiyle Sevinmektedir"
Kur'an insan psikolojisinin bu yönünü açıkça teşhis eder:
"Dinlerini parça parça edip fırkalara ayrılanlardan olmayın. Her hizip kendi yanında bulunanla sevinmektedir." (Rum 30:32)
Benzer şekilde:
"Her grup kendi yanında bulunanla sevinmektedir." (Mü'minûn 23:53)
İnsanlar çoğu zaman hakikati değil, ait oldukları grubun haklı çıkmasını isterler.
Böylece hakikati arayan topluluklar olmaktan çıkar, birbirini onaylayan yankı odalarına dönüşürler.
Kendi cemaatine hayran olmak...
Kendi mezhebini mutlaklaştırmak...
Kendi liderini eleştirilemez görmek...
Kendi yorumunu vahyin yerine geçirmek...
İşte karanlığın ortasında kendi meşalesine hayran olmanın farklı biçimleri budur.
Onlar ışığı değil, ışığın verdiği aidiyet hissini severler.
4. Karanlıklar Neden Çoğuldur?
Kur'an'da dikkat çekici bir dil kullanılır.
Nur çoğunlukla tekildir.
Karanlıklar ise çoğuldur.
Çünkü hakikat tektir.
Sapmalar ise sınırsızdır.
Şirk bir karanlıktır.
Cehalet bir karanlıktır.
Mezhep taassubu bir karanlıktır.
Atalar kültü bir karanlıktır.
Lider putlaştırması bir karanlıktır.
İdeolojik fanatizm bir karanlıktır.
Hakikatin alternatifi tek bir yanlış değildir; sayısız yanlış vardır.
Bu nedenle Kur'an insanı bir karanlıktan başka bir karanlığa taşımayı değil, bütün karanlıklardan çıkarıp tek bir nura ulaştırmayı amaçlar.
5. Sağır, Dilsiz ve Kör: Zihinsel Engellilik
Ayetlerin devamında şu ifade gelir:
"Sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler. Artık geri dönemezler." (Bakara 2:18)
Burada fiziksel bir engelden söz edilmez.
Bu insanlar işitir ama duymak istemezler.
Konuşurlar ama hakikati söylemezler.
Bakarlar ama görmek istemezler.
Çünkü bağlı oldukları yapı, hakikati görmelerini engellemektedir.
Aidiyet hissettiği sistem uğruna gerçeği eğip büken kişi, gözleri açık olsa bile kördür.
Kulakları sağlam olsa bile sağırdır.
Kur'an'ın eleştirdiği körlük tam olarak budur.
6. Şimşekler ve Hakikatin Sarsıcı Gücü
Daha sonra sahne değişir.
Fırtına başlar.
Şimşekler çakar.
Gök gürültüleri yükselir.
İnsanlar korkuyla kulaklarını kapatırlar.
Bu şimşekler, vahyin sarsıcı etkisini temsil eder.
Hakikat bazen insanın yıllarca doğru sandığı bütün zihinsel putları bir anda yıkabilir.
Bazen bir ayet gelir ve nesiller boyunca sorgulanmadan kabul edilmiş bir anlayışı yerle bir eder.
İşte o noktada insanlar ikiye ayrılır:
Bir kısmı gerçeğin peşinden gider.
Bir kısmı ise kulaklarını tıkar.
Çünkü hakikat çoğu zaman konfor bozucudur.
Kurulu düzenleri tehdit eder.
Kimlikleri sarsar.
Aidiyetleri sorgulatır.
Bu yüzden birçok insan yanlış olduğunu fark ettiği halde alıştığı sistemi terk etmeyi göze alamaz.
7. Şimşek Çakınca Yürürler, Karanlıkta Dururlar
Kur'an burada çıkar merkezli inancı tasvir eder:
"Şimşek onlara ışık verdiğinde yürürler; karanlık bastığında ise oldukları yerde kalırlar." (Bakara 2:20)
Hakikat menfaat sağladığında ilerlerler.
Kazanç getirdiğinde destek verirler.
Çevrelerinden onay aldıklarında cesur görünürler.
Ancak hakikat bir bedel istediğinde dururlar.
Fedakârlık gerektiğinde geri çekilirler.
İlkelerle değil şartlarla hareket ederler.
Bu yüzden yürüyüşleri hakikate değil, menfaate bağlıdır.
8. Sonuç: Ateş Değil, Nur Aranmalıdır
Bakara 2:17-20 yalnızca geçmişte yaşamış bir topluluğun hikâyesi değildir.
Bu ayetler her çağdaki insanın önüne bir ayna koymaktadır.
Bugün de insanlar kendi ateşlerini yakıyorlar.
Kimi ideolojilerle...
Kimi mezheplerle...
Kimi liderlerle...
Kimi geleneklerle...
Kimi akademik kibirle...
Kimi teknolojik ilerlemeyi mutlaklaştırarak...
Her biri kendi ateşinin etrafında toplanıyor ve onu güneş sanıyor.
Fakat insan eliyle yakılan her ateş sonunda söner.
Her slogan eskir.
Her ideoloji çöker.
Her lider ölür.
Her grup dağılır.
Kalıcı olan yalnızca Allah'ın nurudur.
Kur'an'ın çağrısı yeni bir ateş yakmak değildir.
Kur'an'ın çağrısı, insanın kendi meşalesine olan hayranlığını bırakıp gökten gelen nuru aramasıdır.
Çünkü ateş göz kamaştırabilir.
Ama yalnızca nur yol gösterir.
Son Soru
Bugün kendimize dürüstçe şu soruyu sorabiliyor muyuz?
"Elimde tuttuğum ve çevremi aydınlattığını sandığım bu ışık gerçekten Allah'ın nuru mu; yoksa kendi karanlığımı gizlemek ve egomu tatmin etmek için yaktığım insan yapımı bir ateş mi?"
UYARI / HATIRLATMA
Yorumlar
Yorum Gönder