Din Tektir, Parçalanma Beşerîdir
Kur’ân’a Göre Dinde Hizipleşme ve Mezhepleşme Sorunu
Din Tektir, Parçalanma Beşerîdir
Kur’ân’a göre “din”, insanların oluşturduğu kimlikler, etiketler ve tarihsel aidiyetler bütünü değil; doğrudan Allah’a nispet edilen tek ve değişmez bir hakikat sistemidir. Bu bağlamda din, çoğul değil tektir. Farklı isimler, mezhepler ve hizipler ise bu hakikatin değil, insanın tarihsel, kültürel ve zihinsel bölünmelerinin ürünüdür.
1. Din Tektir: Kaynağı İlahi Olandır
Kur’ân, dinin kaynağını ve mahiyetini açık biçimde tanımlar:
“Şüphesiz Allah katında din İslam’dır.” (Âl-i İmrân 3/19)
Buradaki “İslam”, tarihsel bir mezhep ya da grup adı değil; Allah’a teslimiyet anlamına gelen evrensel bir ilkedir. Bu yönüyle din, isimler ve aidiyetler üzerinden değil; tevhid, adalet ve hakikat ekseninde tanımlanır.
2. Hizipleşme: Dinin Parçalanması Değil, Algının Bölünmesidir
Kur’ân, insanların dini parçalara ayırmasını açık bir şekilde eleştirir:
“Dinlerini parça parça edip grup grup olanlar var ya, senin onlarla hiçbir ilişkin yoktur.” (En‘âm 6/159)
Bu ayet, dinin kendisinin değil; insanların dine dair anlayışlarının bölündüğünü ortaya koyar. Yani hakikat tek olduğu hâlde, insanlar onu kendi çıkarları, yorumları ve gelenekleri doğrultusunda bölerek hiziplere ayrılmışlardır.
3. “Sünni – Şia” Sınırının Ötesi: Evrensel Bir Problem
Günümüzde “mezhep” denildiğinde çoğunlukla Sünni ve Şia ayrımı akla gelir. Oysa Kur’ân’ın eleştirdiği hizipleşme yalnızca bu iki grup ile sınırlı değildir. Kur’ân, kendilerini farklı isimlerle tanımlayan önceki toplulukları da bu kapsamda değerlendirir:
“Yahudiler ‘Üzeyr Allah’ın oğludur’ dediler; Hristiyanlar da ‘Mesih Allah’ın oğludur’ dediler...” (Tevbe 9/30)
“Onlar dinlerini parçaladılar ve fırkalara ayrıldılar; her grup kendi yanındakiyle sevinmektedir.” (Rûm 30/32)
Burada dikkat çekici olan nokta şudur: Yahudi ve Hristiyan kimlikleri, ilahi dinin kendisi değil; o dinin zamanla kimlikleşmiş ve parçalanmış formlarıdır. Kur’ân, bu isimleri bir “hak din” olarak değil; hakikatten sapmış hizipler olarak ele alır.
4. İsimler Üzerinden Din İnşası: Kur’ân’ın Reddettiği Bir Yaklaşım
Kur’ân’a göre insanlar, Allah’ın indirdiği hakikat yerine kendi ürettikleri isimlere sarılır:
“Onlar, sadece sizin ve atalarınızın taktığı isimlerdir.” (Necm 53/23)
Bu ayet, mezhep, tarikat veya dini kimliklerin çoğunun ilahi bir temele değil, beşerî isimlendirmelere dayandığını gösterir. Bu bağlamda “Sünni”, “Şii”, “Yahudi”, “Hristiyan” gibi etiketler; dinin özünü değil, insanların oluşturduğu sınıflandırmaları ifade eder.
5. Kur’ân’ın Çağrısı: Doğrudan Hakikate Dönüş
Kur’ân, bütün bu parçalanmış yapılar karşısında insanı doğrudan kaynağa çağırır:
“Hep birlikte Allah’ın ipine sımsıkı sarılın ve ayrılığa düşmeyin.” (Âl-i İmrân 3/103)
Buradaki “Allah’ın ipi”, herhangi bir mezhep, gelenek veya otorite değil; doğrudan vahyin kendisidir. Birlik, ancak bu ilahi referansa bağlılıkla mümkündür; beşerî yapılar üzerinden değil.
Sonuç: Din Değil, İnsan Bölünmüştür
Kur’ân perspektifinden bakıldığında:
Din tektir ve ilahidir.
Mezhepler ve hizipler beşerîdir.
Yahudilik ve Hristiyanlık da bu parçalanmanın tarihsel örnekleridir.
Sünni–Şii ayrımı, bu genel problemin günümüzdeki yansımasıdır.
Dolayısıyla mesele, hangi gruba ait olduğumuz değil; hakikate ne kadar sadık kaldığımızdır. Kur’ân’ın çağrısı açıktır: İsimlere değil, vahyin özüne yönelmek.
UYARI / HATIRLATMA
Yorumlar
Yorum Gönder