CEBR, CİBRÎL VE KİTÂBU MARKÛM

 

KUR’AN’DA CEBR, CİBRÎL VE KİTÂBUN MARKÛM

Hakikatin Matematiği ve Vahyin Yapısal Dili

---

Giriş: Kur’an Neden Matematik Gibi Konuşur?

Kur’an, çoğu zaman zannedildiği gibi duygusal telkinlerle, mistik imgelerle ya da kutsallaştırılmış şahıs anlatılarıyla ilerleyen bir metin değildir. O, hakikati kesinlik, zorunluluk ve değişmez yasa diliyle ortaya koyar. Bu yönüyle Kur’an’ın dili, matematiğin diliyle benzeşir: Usulü bilen için açık, yöntemi bilmeyen için karmaşık.

Matematikte kuralı bilmeyen sonucu ezberler; Kur’an’da yöntemi bilmeyen hükmü taklit eder. Oysa Kur’an, ezber değil okuma disiplini ister. Ayetleri parçalayarak değil, bütünlük içinde; kişileri merkeze alarak değil, ilkeleri merkeze alarak konuşur.

Bu makale, Kur’an’daki cebr, Cibrîl ve kitâbun merqûm kavramlarını tek bir yapısal çerçevede ele alarak, vahyin neden bir “hakikat matematiği” diliyle kurulduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır.

---

1. Cebr Kökü: Dağınığı Zorunlu Düzene Sokmak

Arapçada جبر (cebr) kökü şu anlam alanlarına sahiptir:

• Kırığı onarmak

• Eksik olanı tamamlamak

• Dağınık olanı zorunlu bir düzen altına almak

• Bozulmuş yapıyı yeniden inşa etmek

Buradaki “zorlama”, keyfi bir baskı değil; hakikatin kaçınılmazlığıdır. Tıpkı 2 + 2 = 4 sonucunun bir dayatma değil, zorunlu gerçeklik olması gibi.

Modern matematikte kullanılan cebir kavramı da buradan gelir. Cebir:

• Bilinmeyeni açığa çıkarır

• Dağınık veriyi denklemle hizaya sokar

• Gizlenmiş sonucu zorunlu olarak görünür kılar

Kur’an’daki cebr de aynıdır: Hakikati dayatmaz; gizlenemez hale getirir.

---

2. Cibrîl: Bir Şahıs mı, Bir Fonksiyon mu?

Geleneksel anlatılarda Cibrîl, kanatlı, gökten inip çıkan bir varlık olarak tasvir edilir. Oysa Kur’an’ın kendi dili bu tür mitolojik detaylara girmez. Kur’an’da Cibrîl:

• “Rûhu’l-Emîn” olarak anılır

• “Onu senin kalbine indirdi” ifadesiyle tanımlanır

Bu tanımlar, Cibrîl’in fiziksel bir varlıktan çok işlevsel bir kavram olduğunu gösterir.

Cibrîl = Cebr Fonksiyonu

Cibrîl, vahyin:

• Zihindeki kırıkları onaran

• Çarpılmış anlamları düzelten

• Dağılmış hakikat parçalarını bir araya getiren

düzenleyici gücüdür.

Başka bir ifadeyle Cibrîl:

İnsan aklında ve kalbinde bozulmuş olan anlam yapısını, vahiy yoluyla cebreden (toparlayan) işlevdir.

Bu nedenle Cibrîl:

• İkna etmeye çalışan bir figür değil

• Tartışan bir karakter değil

• Hakikati zorunlu açıklıkla ortaya koyan bir sistemdir.

---

3. Cebr – İrade – Kader Yanılgısı

Cebr kavramı çoğu zaman “iradenin iptali” olarak anlaşılır. Bu, büyük bir kavramsal hatadır. Kur’an’daki cebr:

• İnsanı zorla inandırmak değildir

• Seçimi ortadan kaldırmak değildir

Aksine:

• Hakikati netleştirmek

• Yanlış mazeretleri ortadan kaldırmak

• Seçimi bilinçli hale getirmektir

Hakikat cebridir; inkâr edilebilir ama gizlenemez.

---

4. Kitâbun Merqûm: Hakikatin Kayıt Sistemi

Kur’an’da iki yerde geçen ifade:

كِتَابٌ مَرْقُومٌ (Mutaffifîn 9, 20)

Markûm (رقم) ne demektir?

Kök anlamları:

• Yazılmış

• İşaretlenmiş

• Numaralandırılmış, rakam

• Kodlanmış

• Sistemli şekilde kayıt altına alınmış

Bu kavram, rastgele bir yazımı değil; düzenli, ölçülü, bozulmaz bir kayıt sistemini ifade eder.

Kitâbun Markûm’un Anlamı

• Keyfi bir ilahi not defteri değildir

• Duygusal bir yazgı defteri değildir

• Değiştirilebilir bir kader listesi değildir

Aksine:

Evren yasaları gibi işleyen, matematiksel kesinliğe sahip bir hakikat arşividir.

---

5. Büyük Yapı: Aynı Dilin Farklı Yüzleri

Bu kavramlar bir araya getirildiğinde tek bir yapı ortaya çıkar:

• Cebr → Dağınığı zorunlu düzene sokan hakikat yasası

• Cibrîl → Vahyin düzenleyici, cebredici fonksiyonu

• Cebir (matematik) → Bilinmeyeni açığa çıkaran yöntem

• Kitâbun Markûm → Kodlanmış, sistemli gerçeklik kaydı

Hepsi aynı şeyi söyler:

Kur’an masal anlatmaz, yasa koyar.

Mistisizm üretmez, yapı inşa eder.

Kişi kutsamaz, ilke konuşur.

---

Sonuç: Kur’an Zor Değil, Zorlaştırılmıştır

Kur’an’ın zor olduğu iddiası, metinden değil; yanlış okuma usullerinden doğar. Yanlış gözlükle bakılan en net denklem bile karmaşık görünür.

Kur’an:

• Basittir çünkü sistemlidir

• Kesindir çünkü yasaldır

• Sarsıcıdır çünkü kaçınılmazdır

Cibrîl, kanatlı bir varlık değil;

hakikatin cebirle dayanan açıklığıdır.

Kitâbun merqûm ise bu açıklığın:

bozulmaz, şaşmaz, değişmez kayıt düzenidir.

Kur’an, tam da bu yüzden matematik gibidir:

Usulü bilen için açık,

yöntemi bilmeyen için sonsuz karmaşa.

 UYARI / HATIRLATMA

Bu metinlerde yer alan görüş, yorum ve çıkarımlar, beşerî çabanın bir ürünüdür.

Lütfen her ifadeyi Kur’an’ın bütünüyle değerlendirin; ayetlerin rehberliğinde tartın, ölçün ve doğrulayın. 

Hakikatin tek ölçüsü Allah’ın kitabıdır. Yanlış varsa bize, doğru varsa Allah’a aittir.

Diğer kategorize edilmiş yazılarımıza aşağıdaki linkten ulaşabilirsiniz

• 🗝 KONU BAŞLIKLARI 🔻